Czym jest psychoterapia?

Ogólne założenia psychoterapii są podobne niezależnie od jej rodzaju. Jej celem jest pomóc Ci zrozumieć siebie i nauczyć się nowych sposobów radzenia sobie z problemami, jeśli dotychczasowe sposoby nie pomagały. Zazwyczaj kilka pierwszych spotkań to spotkania konsultacyjne, które służą diagnozie i zebraniu wywiadu, czyli informacji na temat Twojego problemu: od kiedy trwa, czym się objawia. Terapeuta może Cię pytać o dotychczasowe sposoby radzenia sobie z problemami, ważne wydarzenia w Twoim życiu, Twoje dzieciństwo i relacje z innymi ludźmi.

Co warto wiedzieć o rodzajach psychoterapii:

Psychoterapia poznawczo-behawioralna:

Jest to metoda krótkoterminowa – trwa zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu spotkań (raz w tygodniu). Długość trwania terapii określa psychoterapeuta, na podstawie diagnozy, którą stawia podczas kilku pierwszych spotkań. Psychoterapia poznawczo-behawioralna ma wyraźną strukturę i jest nastawiona na konkretny cel, który ustalasz wspólnie z terapeutą na początku terapii.

Terapia poznawczo-behawioralna opiera się na założeniu, że wzorce myślenia i przekonania mają znaczący wpływ na to jak się czujesz i zachowujesz. Dlatego też, terapeuta we współpracy z Tobą, dąży do zmiany Twojego sposobu myślenia o sobie, świecie i innych ludziach. Nowy sposób myślenia ma być bardziej realistyczny i użyteczny dla Ciebie, czyli pomagać Ci radzić sobie z różnymi problemami, z którymi do tej pory sobie nie radziłeś.

Sposoby, jakich używa terapeuta poznawczo-behawioralny, to nauka konkretnych procedur, które należy wykonywać w problemowych sytuacjach (np. co robić, gdy poczujesz narastający lęk). Ważnym elementem są prace domowe, które mogą polegać na ćwiczeniu omawianych umiejętności w życiu codziennym.

Terapia ta jest stosowana w leczeniu:

  • depresji oraz innych zaburzeń nastroju,
  • zaburzeń lękowych,
  • zaburzeń odżywiania,
  • zaburzeń osobowości,
  • uzależnień.

Terapia psychodynamiczna:

Jest to zwykle metoda długoterminowa, co oznacza, że może trwać od ok. pół roku do kilku lat. Czas trwania zależy m.in. od typu i nasilenia problemu. Spotkania odbywają się zwykle raz w tygodniu, ale mogą być częstsze (2-3 razy w tygodniu), w zależności od Twoich potrzeb i oceny sytuacji przez terapeutę. Ta metoda psychoterapii nie ma wyraźnej struktury i planu sesji, terapeuta zwykle podąża za tym, o czym Ty mówisz.

Terapia psychodynamiczna opiera się na założeniu, że to nieuświadomione konflikty psychiczne są przyczyną objawów utrudniających funkcjonowanie (np. lęków, zaburzeń nastroju, itp.). Przykładem nieuświadomionego konfliktu może być lęk przed dorosłością i koniecznością funkcjonowania samodzielnie, który objawia się pod postacią depresji. Terapia ta w dużej mierze polega na rozmowie z terapeutą, który pomaga Ci zrozumieć Twoje uczucia oraz wzorce myślenia i zachowania. Ważnym elementem terapii jest relacja z terapeutą, dzięki której możesz obserwować i omawiać własny sposób wchodzenia w relacje z innymi ludźmi. Terapeuta nie doradza co robić, ale pomaga Ci lepiej zrozumieć samego siebie, Twoje emocje i samodzielnie wypracować nowe sposoby radzenia sobie w różnych sytuacjach życiowych.

Terapia ta jest stosowana w leczeniu:

  • depresji i innych zaburzeń nastroju,
  • zaburzeń lękowych,
  • zaburzeń odżywiania,
  • oraz zaburzeń osobowości.

Psychoterapia psychoanalityczna i psychoanaliza

Psychoanaliza to teoria i metoda leczenia stworzona przez Zygmunta Freuda, z której bierze początek wiele współczesnych nurtów psychoterapii. Psychoterapia psychoanalityczna to metoda, wywodząca się bezpośrednio z psychoanalizy. Obie metody zaliczają się do długoterminowych, czas trwania to zwykle kilka lat. Różnice między tymi nurtami polegają głównie na częstotliwości – 2-3 sesje tygodniowo w psychoterapii psychoanalitycznej i 4-5 sesji w psychoanalizie. Psychoterapia psychoanalityczna od psychoanalizy różni się też siedzącą pozycja pacjenta, podczas gdy w psychoanalizie pacjent leży na kozetce. Obie metody nie posiadają wyraźnej struktury, opierają się na analizowaniu przez terapeutę swobodnych wypowiedzi pacjenta.

Zarówno psychoterapia psychoanalityczna jak i psychoanaliza opierają się na założeniu, że to co wpływa w znacznej mierze na funkcjonowanie człowieka, to istnienie nieświadomości (nieświadomych konfliktów, myśli, uczuć czy mechanizmów). Terapia ma za zadanie pomóc je sobie uświadomić. Ważnym tematem pracy psychoanalitycznej jest Twoje dzieciństwo i wczesne relacje z ważnymi dla Ciebie osobami (głównie rodzicami, rodzeństwem). Pozwala to lepiej zrozumieć obecnie występujące trudności, zwłaszcza związane z relacjami z innymi ludźmi. Dodatkowo, pomocna jest tutaj analiza relacji pomiędzy Tobą a terapeutą, która może Ci uświadamiać pewne powtarzające się wzorce bycia w relacjach z innymi. Terapeuta w pracy z Tobą nie daje konkretnych wskazówek, ale pomaga w samodzielnym dochodzeniu do wniosków i rozwiązań.

Terapia ta jest stosowana w leczeniu nerwic i zaburzeń osobowości, którym towarzyszyć mogą różnorodne objawy, tj. lęki, fobie, czynności i myśli natrętne a także zaburzenia nastroju.

Psychoterapia Gestalt

Gestalt zalicza się do nurtu humanistycznego w psychoterapii. Jest to metoda długoterminowa, czas jej trwania to zwykle od pół roku do kilku lat. Spotkania odbywają się zwykle raz w tygodniu. Metoda nie ma określonej struktury, terapeuta podąża i dostosowuje się do Twoich potrzeb.

Praca w nurcie Gestalt opiera się na założeniu, że każdy człowiek ma możliwości, aby prowadzić szczęśliwe życie, spełniać swoje potrzeby i osiągać cele. Jednak na skutek trudnych życiowych doświadczeń, może dochodzić do stłumienia potrzeb. Może się zdarzyć, że człowiek nie będzie wiedział jaki jest, co sprawia mu radość, jakie emocje przeżywa. Podczas terapii, Waszym wspólnym zadaniem z terapeutą jest zwiększanie samoświadomości. Chodzi tutaj zarówno o emocje, jak i odczuwanie oraz rozumienie innych sygnałów płynących z ciała. Terapeuta będzie pomagał Ci w nauce rozpoznawania potrzeb, pragnień i ich odpowiedniego wyrażania.

Terapia ta jest stosowana w leczeniu:

  • depresji i innych zaburzeń nastroju,
  • zaburzeń lękowych,
  • zaburzeń odżywiania,
  • oraz zaburzeń osobowości.

Psychoterapia systemowa

Jest to metoda wykorzystywana najczęściej w terapii rodzin i par, ale jest również przydatna i wykorzystywana w terapii indywidualnej. Sesje terapii rodzin i par odbywają się zwykle co 2-3 tygodnie, terapia trwa zwykle od pół roku do roku, czasem dłużej.

Głównym założeniem terapii systemowej jest rozumienie rodziny jako systemu, w którym poszczególne jego elementy, czyli rodzice i dzieci, oraz inni członkowie rodziny, wpływają na siebie nawzajem. Łączą ich różnego rodzaju relacje (mogą być bliskie, konfliktowe). Każda rodzina ma też swoje zasady, rytuały (np. każdy weekend spędzamy na działce, chodzimy wspólnie na basen w sobotę itp.), własny sposób komunikacji (np. mówimy wprost o swoich potrzebach, albo oczekujemy, że ktoś się domyśli). Ważna w rodzinie jest hierarchia (rodzice są opiekunami dzieci) i granice między członkami rodziny, ale też między rodziną a światem zewnętrznym (niektóre rodziny mają zasadę, że o problemach nie rozmawiamy poza domem). Problemy, które pojawiają się w życiu człowieka, zwłaszcza dziecka i nastolatka, często mogą mieć źródło w sytuacji domowej. Nie musi to być np. otwarty konflikt między rodzicami, ale też inne czynniki, wymienione wcześniej.

Terapia rodzinna może być skuteczna w przypadku:

  • zaburzeń zachowania,
  • zaburzeń odżywiania,
  • fobii,
  • lęków i problemów psychosomatycznych.

W przypadku osoby dorosłej, uwzględnienie wpływu systemu rodzinnego na funkcjonowanie, często pomaga w stawianiu diagnozy i dalszej terapii.

Podejście integracyjne

Integracja oznacza tutaj łączenie i wykorzystywanie przez terapeutę różnych teorii oraz technik, tak aby jak najlepiej Ci pomóc. Na przykład, psychoterapeuta, który jako wiodące w swojej pracy uznaje podejście humanistyczne, kiedy uzna to za przydatne i pomocne, z niektórymi pacjentami będzie używał technik zaczerpniętych z terapii poznawczo-behawioralnej.

Czas trwania i częstotliwość terapii będzie zależeć od sposobu pracy konkretnego terapeuty, ale zazwyczaj spotkania odbywają się raz w tygodniu.

 

Kornelia Krajowska-Kukieł

psycholog, psychoterapeuta